सायबर ठगांच्या मुसक्या आवळत रायगड पोलिसांनी पुन्हा सिद्ध केली खाकीची जरब!

-उमाजी म. केळुसकर / वास्तव

आजच्या डिजिटल आणि वेगवान युगात तंत्रज्ञानाने माणसाचे जीवन सुटसुटीत केले असले, तरी याच तंत्रज्ञानाच्या पडद्याआडून चालणाऱ्या सायबर गुन्हेगारीच्या विळख्याने संपूर्ण समाजमनाला विळखा घातला आहे. पारंपारिक गुन्ह्यांच्या मर्यादा ओलांडून आता गुन्हेगारांनी आभासी जगाचा आश्रय घेतला असून, संघटित टोळ्यांच्या माध्यमातून सर्वसामान्य नागरिकांच्या कष्टाची कमाई क्षणात लुबाडली जात आहे. कधी आकर्षक गुंतवणूक योजनांचे आमिष, कधी घरात बसून अर्धवेळ नोकरीची संधी, तर कधी डिजिटल अरेस्टची भीती घालून किंवा शेअर मार्केटच्या नावाखाली भोळ्याभाबड्या नागरिकांना कोट्यवधी रुपयांना गंडा घातला जात आहे. या वाढत्या सायबर महासाथीला पायबंद घालण्यासाठी आणि सर्वसामान्य जनतेच्या सुरक्षेची हमी देण्यासाठी रायगड पोलिसांनी नुकतीच एक अत्यंत धडाकेबाज आणि कौतुकास्पद कारवाई पार पाडली आहे. या कारवाईमुळे सायबर गुन्हेगारांचे धाबे दणाणले असून, पोलिसांच्या या तपासाने गुन्हेगारी विश्वात एक मोठा हादरा बसला आहे. रायगड पोलिसांनी केलेली ही कामगिरी केवळ एका गुन्ह्याचा छडा लावण्यापुरती मर्यादित नसून, देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय पातळीवर पसरलेल्या एका मोठ्या सायबर रॅकेटचा पर्दाफाश करणारी ठरली आहे.

या संपूर्ण प्रकरणाची पाळेमुळे किती खोलवर रुजलेली आहेत, हे पोलीस तपासातून समोर आले आहे. सायबर फसवणूक करणारे भामटे लोकांची फसवणूक करण्यासाठी थेट स्वतःची खाती न वापरता ‘म्युल अकाउंट्स’चा म्हणजेच बोगस बँक खात्यांचा वापर करतात. गरिबीचा किंवा आर्थिक अडचणींचा गैरफायदा घेऊन किंवा काही हजारांच्या कमिशनचे आमिष दाखवून समाजातील गरजू आणिभोळ्या व्यक्तींच्या नावावर नवीन बँक खाती उघडली जातात. सेविंग किंवा करंट खाती उघडून त्यांचे पासबुक, एटीएम कार्ड, चेकबुक आणि सिमकार्ड पूर्णपणे स्वतःच्या ताब्यात ठेवले जातात. या खात्यांचा वापर केवळ पैशांच्या देवाणघेवाणीसाठी नव्हे, तर लुटलेली रक्कम एका खात्यातून दुसऱ्या खात्यात फिरवून पोलिसांची दिशाभूल करण्यासाठी केला जातो. रायगड सायबर पोलीस ठाण्यात दाखल झालेल्या गुन्ह्याच्या अनुषंगाने जेव्हा नॅशनल सायबर क्राईम रिपोर्टिंग पोर्टलवर (एनसीसीआरपी) उपलब्ध बँक खात्यांची कसून तपासणी करण्यात आली, तेव्हा प्रत्येक खात्यावर मोठ्या प्रमाणावर तक्रारी प्रलंबित असल्याचे उघडकीस आले. ज्या नागरिकांनी अल्पशा आर्थिक लाभासाठी किंवा कमिशनच्या लोभाने आपली बँक खाती दुसऱ्यांच्या हाताவில் दिली, त्यांनी नकळतपणे या मोठ्या गुन्हेगारी नेटवर्कला आपले हातभार लावले होते, हे या तपासातून निष्पन्न झाले.

या गुन्ह्याचा धागा पकडत रायगड पोलिसांनी अत्यंत तांत्रिक विश्लेषणाचे हत्यार वापरत एकापाठोपाठ एक धागेदोरे जुळवले आणि रायगडमधील पेणपासून थेट आंध्र प्रदेश आणि उत्तर प्रदेशपर्यंत पसरलेल्या या रॅकेटचा पर्दाफाश केला. सुरवातीला पेण येथील मयूर म्हात्रे याला आणि त्यानंतर आंध्र प्रदेशमधील काकीनाडा येथील पवन कुमार चिलीमुंटा याला ताब्यात घेण्यात आले. हे दोघे विविध खातेदारांच्या नावावर शेकडो बोगस बँक खाती उघडणे आणि बेकायदेशीरपणे मिळवलेल्या सिमकार्डची जुळवाजुळव करण्याचे काम करत होते. ही सर्व खाती आणि सिमकार्ड पुढे त्यांच्या मुख्य सूत्रधारांपर्यंत पोहोचवली जात असत. तपासाची व्याप्ती वाढल्यानंतर पुणे आणि उत्तर प्रदेशातून अभिषेक गुप्ता, अमनकुमार गुप्ता, एक विधिसंघर्षित बालक आणि कानपूरचा वंश जितेंद्रकुमार सिंह या संशयितांना जेरबंद करण्यात आले. हे रॅकेट किती संघटित होते याची साक्ष देणारी भयंकर माहिती तपासातून बाहेर आली आहे. या टोळीकडून फसवणुकीचे गोळा झालेले सर्व काळे धन केवळ भारतीय बनावटीत न ठेवता, यु.एस.डी.टी. (USDT) वॉलेटचा वापर करून तसेच विविध गेमिंग आणि गॅम्ब्लिंग साईट्सच्या माध्यमातून क्रिप्टोकरन्सीच्या रूपात परदेशात पाठवले जात होते. पोलिसांनी केलेल्या या कारवाईत आरोपींकडून ५७ हजार रुपयांची रोख रक्कम, ७२ एटीएम कार्डे, क्रिप्टोकरन्सी ऑपरेट करण्याचे एक डोंगल, ७ गेमिंग कार्डे, किया सोनेट ही चारचाकी गाडी, ५२ सिमकार्ड, १८ मोबाईल फोन, ३ लॅपटॉप, १ पेन ड्राईव्ह, ५ प्रिपेड कार्डे आणि ६ मेमरी कार्डे असा ऐंशी लाखांहून अधिक किमतीचा लाखांचा मुद्देमाल जप्त करण्यात आला आहे, जो या गुन्ह्याची भिषणता स्पष्ट करतो.

या संपूर्ण धडाकेबाज आणि यशस्वी कारवाईचे संपूर्ण श्रेय रायगडचे पोलीस अधीक्षक आँचल दलाल आणि अपर पोलीस अधीक्षक अभिजीत शिवथरे यांच्या मार्गदर्शनाखाली अहोरात्र मेहनत घेतलेल्या तपास पथकाला जाते. सायबर गुन्ह्यांच्या कूटप्रश्नांना सोडवण्यासाठी ज्या तांत्रिक कौशल्याची आणि धैर्याची गरज असते, ते या संपूर्ण पथकाने उत्तमरीत्या दाखवून दिले आहे. सायबर पोलीस स्टेशनचे पोलीस निरीक्षक पंकज घाटकर, साहाय्यक पोलीस निरीक्षक अमोल जाधव, साहाय्यक पोलीस उपनिरीक्षक अजय मोहिते, पोलीस हवालदार राजीव झिंजुर्ट, तुषार घरत, महिला पोलीस हवालदार सुचिता पाटील, समीर पाटील, राहुल पाटील, पोलीस शिपाई श्रेयस गुरव आणि रूपेश म्हात्रे या संपूर्ण पथकाने अत्यंत समन्वयाने, जिद्दीने आणि तांत्रिक अचूकतेने पार पाडलेली ही कामगिरी अत्यंत वाखाणण्याजोगी आहे. या सर्व अधिकारी आणि अंमलदारांनी दाखवलेली कर्तव्यतत्परता, सतर्कता आणि टीमवर्क यामुळेच देशाच्या वेगवेगळ्या कानाकोपऱ्यात पसरलेले हे सायबर जाळे उद्ध्वस्त करणे शक्य झाले आहे. या सर्व यशस्वी आणि कर्तव्यकठोर पोलीस अधिकाऱ्यांचे व अंमलदारांचे जितके कौतुक करावे तितके थोडेच आहे, कारण त्यांच्या याच निष्ठावान सेवेमुळे आज अनेक नागरिक मोठ्या संकटातून वाचले आहेत.

या संपूर्ण प्रकरणानंतर पोलीस दलातर्फे जनतेला जे आवाहन करण्यात आले आहे, त्यावर प्रत्येक नागरिकाने गांभीर्याने विचार करण्याची गरज आहे. अल्पशा आर्थिक प्रलोभनाला किंवा कमिशनच्या आमिषाला बळी पडून कोणीही आपली बँक खाती, एटीएम कार्डे, वैयक्तिक कागदपत्रे, फोटो किंवा सिमकार्ड कोणत्याही अनोळखी व्यक्तीला वापरण्यासाठी देऊ नयेत. आजच्या काळात अशा प्रकारे खाती भाड्याने देणे किंवा ती दुसऱ्याच्या हाती सोपवणे हा केवळ निष्काळजीपणा नसून तो थेट सायबर गुन्ह्याला दिलेला हातभार ठरतो, ज्यासाठी कायद्यानुसार कठोर शिक्षेला आणि कारवाईला सामोरे जावे लागू शकते. रायगड पोलिसांनी ज्या प्रकारे आंतरराज्यीय सायबर गुन्हेगारांच्या मुसक्या आवळल्या आहेत, त्याने पोलीस यंत्रणेची क्षमता सिद्ध केली आहे. परंतु, सायबर गुन्हेगारीचा समूळ नायनाट करण्यासाठी केवळ पोलिसांची कारवाई पुरेशी ठरणार नाही, तर नागरिकांची डिजिटल साक्षरता आणि शतशः सतर्कता तितकीच महत्त्वाची आहे. रायगड पोलिसांच्या या अनुकरणीय कामगिरीने संपूर्ण महाराष्ट्रात एक आश्वासक संदेश दिला असून, गुन्हेगारांच्या मनात कायद्याची भीती निर्माण करण्याचे काम या कारवाईने केले आहे. भविष्यातही अशाच तप्तरतेने काम करून रायगड पोलीस नागरिक सुरक्षेचा दुर्ग अधिक मजबूत ठेवतील, यात शंका नाही.